Wat is een QR-code en hoe werkt hij?

QR is de afkorting van Quick Response, snelle reactie. Een gewone streepjescode leest een scanner alleen van links naar rechts. Een QR-code bevat informatie in twee richtingen, in de breedte en in de hoogte. Daardoor past er veel meer in: geen getal van dertien cijfers, maar honderden of zelfs duizenden tekens. De naam QR Code is overigens een geregistreerd merk van Denso Wave, het bedrijf dat de code bedacht.

De QR-code is in 1994 ontwikkeld door Denso Wave in Japan, destijds een afdeling van autotoeleverancier Denso. Het doel was praktisch: onderdelen in fabrieken snel en foutloos volgen, sneller dan met de streepjescodes van toen. Denso Wave besloot zijn patentrechten niet uit te oefenen, zodat iedereen de code vrij kon gebruiken. Dat verklaart voor een groot deel waarom hij zich zo breed verspreidde. Sinds 2000 is de QR-code ook een internationale ISO-norm.

Een QR-code is een raster van kleine vierkantjes, die modules heten. Elke module is donker of licht. In het gegevensdeel staat elke module voor een bit, een nul of een één. Je telefoon maakt een foto, zoekt in dat beeld het raster en zet de reeks bits terug om in tekst. Daarna herkent hij wat voor tekst het is, bijvoorbeeld een webadres of een wifi-netwerk, en stelt hij de passende actie voor. Dat hele proces duurt meestal minder dan een seconde.

Zoekpatronen in drie hoeken

Wat elke QR-code herkenbaar maakt, zijn de drie grote vierkanten in de hoeken. Dat zijn de zoekpatronen. Ze vertellen de camera waar de code zit, hoe groot hij is en hoe hij gedraaid ligt. Omdat er in de vierde hoek geen zoekpatroon staat, weet de scanner precies wat boven en onder is. Daarom kun je een code ondersteboven of scheef scannen. Grotere codes hebben daarnaast een of meer kleine uitlijnvierkantjes, die helpen als de code gebogen of vanuit een hoek in beeld is.

Foutcorrectie

Een QR-code bevat meer informatie dan strikt nodig is. Die extra gegevens, berekend met de zogenoemde Reed-Solomon-methode, gebruikt de scanner om ontbrekende of onleesbare stukjes te herstellen. Je kiest uit vier niveaus. Bij het laagste, L, mag ongeveer 7 procent van de code beschadigd zijn. Bij M is dat zo'n 15 procent, bij Q zo'n 25 procent en bij het hoogste niveau, H, ongeveer 30 procent. Dankzij die reserve scant een code met een vlek of een kras vaak nog prima.

Versies en grootte

Er bestaan veertig versies van de QR-code. De kleinste, versie 1, heeft 21 bij 21 modules. Elke volgende versie heeft er vier meer per zijde, tot 177 bij 177 bij versie 40. Hoe meer tekst je in een code stopt en hoe hoger de foutcorrectie, hoe hoger de versie en hoe fijner het patroon. Een generator kiest de versie automatisch. Jij merkt het alleen doordat een code met een lange link drukker oogt dan een code met een korte.

De grootste code kan tot 7.089 cijfers bevatten, of 4.296 letters en cijfers in een beperkte tekenset, of 2.953 bytes aan willekeurige tekst. In de praktijk gebruik je veel minder. Wat telt, is hoe de tekst is opgebouwd: een telefoon herkent bepaalde vaste formaten en weet dan wat hij moet doen.

Wat je telefoon met de inhoud doet

De bekendste formaten en de actie die een telefoon er meestal bij voorstelt:

Een QR-code is passief. Hij zendt niets uit, volgt niemand en weet niet wie hem scant. Een gewone code houdt ook niet bij hoe vaak hij gebruikt wordt. Dat kan alleen als er een dienst tussen zit die elke scan doorstuurt en telt. En wat eenmaal in het patroon staat, ligt vast. Een typefout in een geprinte code verbeter je niet meer, behalve door een nieuwe code te maken of er vanaf het begin een aanpasbare te gebruiken.

Staat de inhoud direct in het patroon, dan spreek je van een statische code. Die werkt zonder tussenkomst van een dienst en verandert nooit. Bij een dynamische code staat er alleen een korte link in. Een server stuurt wie scant door naar de echte bestemming, die je later kunt wijzigen. Beide hebben voor- en nadelen. Die zetten we op een rij bij statische of dynamische QR-code.

Op een iPhone open je de gewone camera-app en richt je die op de code. Dat werkt sinds iOS 11. Op de meeste Android-toestellen kan het met de camera of met Google Lens. Er verschijnt een melding met de inhoud, waar je op tikt. Op een laptop of zonder geschikte camera gebruik je een QR-scanner in je browser. Een uitgebreide uitleg per apparaat vind je bij hoe scan je een QR-code.

Een QR-code overbrugt de stap van papier of een scherm naar een telefoon. In plaats van een lang webadres over te typen, scant iemand één keer. Ondernemers gebruiken codes op flyers, menukaarten, verpakkingen en gevels. Particulieren zetten ze op een trouwkaart, een wifi-kaartje in de gang of een te koop-bord. Wat de toepassingen gemeen hebben: de lezer krijgt in één handeling de juiste informatie, zonder typefouten.

De code zelf is alleen een verpakking voor tekst en kan niets op je telefoon installeren. Het risico zit in de bestemming. Criminelen plakken soms een eigen code over een echte heen, bijvoorbeeld op een parkeerautomaat, om je naar een nagemaakte betaalpagina te lokken. Kijk daarom altijd naar het adres dat je telefoon toont voordat je het opent. Meer tips staan bij is een QR-code veilig.